Χειρουργική εξαίρεση υποτροπής λειομυοσαρκώματος μήτρας από τον Μανόλη Καλαμπόκα

Σαρκώματα Μήτρας: Κλινικά Χαρακτηριστικά και Αντιμετώπιση

Εισαγωγή

Τα σαρκώματα μήτρας αποτελούν σπάνιους αλλά ιδιαίτερα επιθετικούς όγκους, που προέρχονται από το στρώμα ή το μυομήτριο και διαφέρουν σημαντικά από το συχνότερο ενδομητριακό καρκίνωμα, τόσο ως προς τη βιολογική συμπεριφορά όσο και ως προς την αντιμετώπιση. Παρά τη χαμηλή τους επίπτωση (3–7% των κακοηθειών της μήτρας), σχετίζονται με υψηλή νοσηρότητα και θνητότητα

Ιστολογικοί τύποι

• Λειομυοσάρκωμα (LMS): το συχνότερο, με επιθετική πορεία.
• Ενδομητριοσάρκωμα χαμηλής κακοήθειας (LG-ESS): αργή εξέλιξη, καλή ανταπόκριση σε ορμονοθεραπεία.
• Ενδομητριοσάρκωμα υψηλής κακοήθειας (HG-ESS): πιο επιθετικό, με υψηλά ποσοστά υποτροπής.
• Αδιαφοροποίητο σάρκωμα μήτρας (UUS): φτωχή πρόγνωση.
• Αδενοσάρκωμα: σπανιότερο, με καλύτερη έκβαση

Κλινική εικόνα

• Ανώμαλη κολπική αιμόρροια.
• Ταχεία αύξηση μεγέθους της μήτρας ή των ινομυωμάτων.
• Πυελικός πόνος, μάζα ή συμπτώματα πίεσης.
• Συχνά διαγιγνώσκονται τυχαία μετά από υστερεκτομή για καλοήθη πάθηση.

Διάγνωση

• Απεικόνιση: Υπερηχογράφημα και μαγνητική τομογραφία μπορούν να εγείρουν υποψία, αλλά δεν διακρίνουν αξιόπιστα από καλοήθη ινομυώματα.
• Βιοψία: περιορισμένη ευαισθησία, καθώς η κακοήθεια μπορεί να είναι εστιακή.
• Οριστική διάγνωση: ιστολογική εξέταση μετά τη χειρουργική εξαίρεση.
• Σταδιοποίηση γίνεται σύμφωνα με το σύστημα FIGO.

Αντιμετώπιση

Χειρουργική θεραπεία

• Ολική υστερεκτομή με σαλπιγγοωοθηκεκτομή (TAH-BSO): βασική θεραπεία σε όλους τους τύπους.
• Λεμφαδενεκτομή: δεν συνιστάται συστηματικά, εκτός αν υπάρχουν διογκωμένοι ή ύποπτοι λεμφαδένες.
• Στα LMS, η ριζική εξαίρεση αποτελεί τον μοναδικό δυνητικά θεραπευτικό χειρισμό.

Συμπληρωματικές θεραπείες

• Ακτινοθεραπεία: μειώνει τον κίνδυνο τοπικής υποτροπής, χωρίς σαφές όφελος στην επιβίωση.
• Χημειοθεραπεία:
  • Σε LMS και UUS χρησιμοποιούνται σχήματα με δοξορουβικίνη, γεμσιταβίνη, δοξορουβικίνη-δοξορουβικίνη ή στοχευμένους παράγοντες.
  • Ο ρόλος της παραμένει κυρίως σε προχωρημένη νόσο ή υποτροπή.
• Ορμονοθεραπεία:
  • Ενδείκνυται σε ενδομητριοσαρκώματα χαμηλής κακοήθειας με θετικούς ορμονικούς υποδοχείς.
  • Φάρμακα: προγεστερινοειδή, ταμοξιφαίνη, αναστολείς αρωματάσης.

Παρακολούθηση

• Κλινική εξέταση και απεικονιστικός έλεγχος κάθε 3–6 μήνες τα πρώτα χρόνια.
• Ιδιαίτερη προσοχή για πνευμονικές ή ενδοκοιλιακές υποτροπές

Πρόγνωση

• Η πρόγνωση εξαρτάται από τον ιστολογικό τύπο και το στάδιο:
  • Λειομυοσάρκωμα: επιβίωση 5ετίας ~25–50%.
  • Ενδομητριοσάρκωμα χαμηλής κακοήθειας: καλύτερη πρόγνωση (έως 80% επιβίωση 5ετίας).
  • Αδιαφοροποίητα σαρκώματα: φτωχή έκβαση.
• Υψηλός κίνδυνος υποτροπής, ακόμη και σε πρώιμα στάδια.

 Συμπέρασμα:

Τα σαρκώματα της μήτρας αποτελούν σπάνιες αλλά σοβαρές κακοήθειες, που απαιτούν έγκαιρη διάγνωση και εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Η χειρουργική εξαίρεση είναι η βάση της θεραπείας, ενώ οι συμπληρωματικές θεραπείες εξατομικεύονται ανάλογα με τον ιστολογικό τύπο και το στάδιο. Η στενή παρακολούθηση είναι απαραίτητη λόγω της συχνής υποτροπής.